कथा वाकाटखोर्याची भाग १५
१५) म्हशींची झुंज
लेखक : निशिकांत हारुगले.
एके दिवशी घराच्या म्हशी खूप घाण झाल्याने वज्रेन सोडल्या. त्यातील एक म्हैस गाभण होती. बरोबर धूणं व त्या दोन म्हशी घेऊन ती नदीला गेली. धरणाला फळ्या बसवल्यान नदीला चांगलाच तूंब चढला होता. तिन म्हशी धुतल्या. व थोरल्या म्हशीला कासरा बांधला. व जवळच्या बच्चाच्या झाडाला बांधली. तिला बांधल्यामुळे बाकीच्या म्हशी व रेडकी दूर जात नसत. वज्राने धूणं घेतल व ती नदीपात्रातील रुतलेल्या दगडावर धुवू लागली. नदीवर अनेक बायका धूणं धूत होत्या. त्यातील बायजाबाई परटीनं वज्रेकड बघत शालू पवारनीला म्हणाली, “ काय बाई दिवस आल्यात शिवानंद बामनाला कवळ्या पोरांना पण रानात राबाय लागतय.”
“ खर हाय तुमचं बायजाक्का, पारुन पण चांगलाच इरला प्रपंच लावलाय. लई राबतीया कुलकर्याला पण बदायची नाही.”
पण वज्रेन आपल त्यांच्या बोलण्याकडे लक्ष दिलं नाही. व ती आपल धूणं धुवून बुट्टी डोईवर घेतली. व आपली बचाच्या झाडाला बांधलेली म्हस सोडून वाटला लागली. मागोमाग बाकीच्या म्हशीपण निघाल्या. नदीचा टेक चढून ती वर निघाली. एका हातात कासरा व दुसऱ्या हाताने डोईवरली बुट्टी सावरत निघाली. तिच्यामाग मोठी म्हस डुलत डुलत चालली होती. दुसरी पुढे चालली होती. रेडकी मात्र मागून हुंद्डत होती. बघता बघता उंबरणीच वळण आलं गावातील गुरे पाण्यावर जात होती. शेताला जायचं असल्याने वज्र झपाझप चालत होती. थोड्या वेळानं गावची वेस दिसू लागली. डोक्यावरील धूणं व म्हशीला सावरायची कसरत करत ती निघाली होती. धूण्याची बुट्टी जड झाली होती.
इतक्यात तिला समोरून कंबळी पवारीन व तिची म्हस दिसली. वज्राच्या काळजात धस झाल. कारण कंबळीची म्हस गावातील म्हशींवर दादागिरी दाखवण्यात तरबेज होती. ती रस्त्यानं निघाली की बाकीच्या म्हशी तिला घाबरून कुंप तोडून शिवारात पळत. कमळी मात्र आपल्या म्हसीचा तोरा पाहून ढवळ्या बैलासारखी ताटत असे.
तिला पाहून माघारी गावातील लोक मारुती पवारांच्या दोन म्हशी पाण्यावर चालल्यात असे म्हणत.
ती म्हस जवळ येईल तस वज्रेन आपल्या डोक्यावरील बुट्टीचा हात सोडला व मोठ्या म्हसीची वेसण हातात धरली. व कासरा दुसऱ्या हाती घेतला. व कंबळा पवारनीस म्हणाली, “ काकू म्हस झुंज धरील पुढे या.”
तशी कमळा म्हणाली, “ लागली तर लागू देत. झेपत नाहीत तर कशाला येतीस म्हशी घेऊन नदीला. त्या दिवशी धूणं धुताना तुझी आई मला तोऱ्यात बोलत होती. पाटलाच्या जीवावर शेत मी केलं नाही म्हणून, आम्ही पाटलाच शेत करताव म्हणून म्हणती व्हय ती.अन तू खुट्यातन वर नाही आलेली प्रपंच करून दावतीस. तुझ तू बघ. नाही येत मी पुढें. बघूया लागली तर झुंज लागू दे, बघू पवारीन पावरबाज आहे का पाटलीन.” तिचे ठसक्याचे बोलणे ऐकून वज्रा रडवेली झाली.
“ का बाई अशी छळतीयास, माझी म्हसं गाभण हाय.दिसात हाय.पाया पडते मी तुझ्या.”
अस बोलून वज्रेन डोळ्यात पाणी भरलं. पण कमळी खिदळत होती. तिला पाहून वज्रेला आजीच्या कथेतील रक्षसिन हसतेय असे वाटू लागले.
तिने मन घट्ट केले. थोरल्या म्हसीची येसन घट्ट पकडली. व कासऱ्याचा सोगा दुसऱ्या हाताने फिरवायला लागली. वाऱ्यावर कासरा घरघर वाजू लागला. कंबळेची म्हस शिंगे रोखून चाल करून आली. तशी पुढली म्हस तिचा वार चुकवून कुपातून पळाली. तिने आता वज्रेकडे पाहिले. वज्रा कासरा गोफनी प्रमाणे फिरवू लागली. कासरा घर घर करू लागला. म्हस जवळ येताच तिने कासऱ्याचे दोन-चार तडाखे तिला दिले. तशी ती जरा बाजूनेच गेली.पण जाताना तिचा तडाखा वज्रेच्या हाताला लागला. शिंग लागल्यानं काकणं कचकच तुटली. काच हातात घुसली. रक्त भळभळाय लागले. पण त्याकडे लक्ष न देता. तिला मोठी म्हस वाचली याचा आनंद झाला. ती गाभण म्हस थोरवड तिने कंबळीच्या म्हसिला चांगलीच लोळवली असती, पण दिसात असल्यानं तिला काळजी वाटत होती. वज्रेस चांगलाच दणका देवून ती म्हस मागल्या रेडीवर चाल करून गेली. वज्रेन घाबरून मागे पाहिले. थोड्या अंतरावर चांगलाच धुरळा उडाला होता. नको ते घडल होत. कंबळीच्या म्हसीची व वज्रेच्या रेडीत जोरात झुंज लागली होती.
वज्रेला हात पाय गळल्यासारख झालं. कंबळीची म्हस व रेडी दोघीजणी एकमेकींना शेपट्या उगारून एकमेकींना कुपात ढकलत होत्या. दोघी पण ऐकमेकीला ऐकत नव्हत्या. कंबळी खदखद हसत होती.
वज्रेन डोक्यावरील बुट्टी उतरली. व कुपातल्या शेवरीस हात घातला. व एक काडी मोडली. पण माराय जायचं कसं कारण गाभण म्हस जवळ होती. रेडीची व म्हसीची झुंज बघून ती थोरली म्हस वेसणीस इसके देऊ लागली. पण वज्रेन वेसण घट्ट धरली. तशी ती वाय, वाय करून ओरडू लागली. ती तिची आई होती. तिच्या पोटातली माया उफाळून येत होती. कारण ती त्या रेडकीची आई होती. कोण आई आपल्या मुलीवर आलेलं संकट पाहून गप्प बसेल. ती झुंजीत सामील होण्यासाठी प्रयत्न करत होती.
झुंज चांगलीच रंगात आली होती. रेडी काही केल्या त्या म्हसीला लागलेली झुंज सोडत नव्हती. पण तिची ताकद कमी पडत होती. वज्रेला मात्र काळजी होती की कोवळ्या रेडकीच फर बिर मोडल तर. शेवटीला कंबळीच्या म्हसीन रेडकीला पांदिकडच्या चरीत ढकलली. रेडी पडली. तशी वज्रेच्या काळजात धस्स झालं. हे पाहून थोरल्या म्हसीन वज्रेच्या हाताला हिसडा दिला. वेसण सुटली. वज्रेन कासरा ओढला. पण म्हसीन तिला फरपटत नेले. व थोरली म्हस कंबळीच्या म्हसीवर चालून गेली. कंबळीच्या म्हसीला तिन जोरदार धडक दिली. तश्या त्या दोघी भांडायला तयार झाल्या. थोरल्या म्हसीन तिला सर्व ताकदिनिशी रेटत नेले.
तशी कमळी घाबरून काठी घेऊन म्हसीला माराय गेली. तेव्हा वज्रेन तिची काठी धरली. व तिला रागाने कुपात ढकलली. तोपर्यंत रेडी चरीतून वर आली. तिनं व थोरल्या म्हसीन त्या कंबळीच्या म्हसीची चांगलीच जिरवली. शेवटी ती म्हस भ्याली व नदीकडे पळाली. . कंबळी वज्रेसंगे भांडू लागली. शिवा देवू लागली. तेव्हा वज्रेन दोन थोबाडीत लगावल्या. तिचे केस धरून ती ही भांडू लागली. वाटेवरुन जाणाऱ्यानी भांडण मिटवले. लोकांनी वज्रेची बाजू उचलून धरली.
तेव्हा कंबळी गुमाण नदीकडे म्हस घेऊन गेली. वज्रा जाताना तिला म्हणाली, “मगाशी खुप बोलतीस नव्ह; परत नादाला लागशील तर तुझं पेकाटच मोडीन.” असे बोलून तिने आपली धुण्याची बुट्टी डोईवर घेतली व ती म्हशी घेऊन घरला आली. त्या दिवसा पासून कंबळीची म्हस वज्रेच्या म्हशींना पाहताच कुपातून शिवारात घुसत असे. व कंबळी खाली मान घालून जात असे.
क्रमश: .. पुढे…..
